Alle woorden

• útfanhûsuit logeren zijn — een paar nachten je tandenborstel ergens anders
• meriggiarein de middaghitte in de schaduw liggen rusten — de siesta zonder bed
• sumudstandvastig blijven waar je bent — niet wijken, wat er ook gebeurt
• prisiriplezier, pret en feest in één woord — alles wat een avond leuk maakt
• zatyshokde beschutte stilte van een plek waar je blijft — huiselijke geborgenheid
• addaurenlang en doelloos samen zitten praten — het Bengaalse buurten
• tocayoiemand die dezelfde naam draagt als jij — je naamgenoot
• Ohrwurmeen deuntje dat in je hoofd blijft plakken — de oorwurm
• greng-jaide schroom om een ander tot last te zijn — liever zelf ongemak dan iemand storen
• craicde lol en het goede gesprek van een avond uit — de ambiance die je achteraf navertelt
• culaccinode natte kring die een glas op tafel achterlaat — de vlek van een goede avond
• hwylde bezieling die een stem of een zaal in vuur zet — het Welshe elan
• davkajuist dát, en wel expres — tegen de verwachting in, uit dwarsheid
• kvelnglunderen van trots, meestal om je kinderen — van binnen overlopen
• overskudenergie over hebben als anderen op zijn — veerkracht in het Deens
• poshlostzelfvoldane banaliteit — kitsch die denkt dat hij goede smaak is
• kuchisabishiieen eenzame mond: iets willen kauwen terwijl je geen honger hebt
• löylyde stoomstoot die opstijgt als water de saunastenen raakt
• empalagartegenstaan van te veel zoets — de derde bonbon die niet meer weg wil
• renaogezellige drukte — het vrolijke lawaai waar je bij wilt zijn
• nochtde zin om iets te doen — het plezier dat er al in zit voordat je begint
• dreichgrauw, nat en kleurloos — het weer dat de dag niet op gang laat komen
• haningeslikt verdriet en wrok die van generatie op generatie overgaan
• filotimohet eergevoel dat je doet wat hoort — je naam hoog houden zonder publiek
• załatwićiets voor elkaar krijgen langs de zijdeur — regelen via wie je kent
• tampostil mokken zodat de ander naar je toe komt — een verwijt zonder woorden

• cafardde dip die blijft hangen — grauwe lusteloosheid zonder aanleiding
• desabafarje hart luchten bij iemand die luistert — alles eruit laten komen
• dushilekker, lief en fijn tegelijk — het woord dat op Curaçao overal past
• tarabde vervoering waarin muziek je meeneemt — de tijd valt weg
• hüzünde gedeelde melancholie van een hele stad — weemoed die iedereen tegelijk voelt
• resfeberde kriebels vlak voor vertrek — zenuwen en zin door elkaar
• nongkrongdoelloos samen rondhangen, zonder plan en zonder eindtijd
• Torschlusspanikde angst dat de poort dichtgaat — dat je te laat bent voor wat nog kon
• gatvolhet helemaal gehad hebben — spuugzat, tot hier en niet verder
• koseligknus en warm samen, waar niemand haast heeft — de Noorse hygge
• hanyaukuop je tenen over heet zand lopen
• dyugudyugudrukte, gedoe, chaos — alles door elkaar
• gökottavroeg opstaan om buiten de vogels te horen zingen
• ta'arofhet rituele beleefd afslaan en aandringen vóórdat iets wordt aangenomen
• sprezzaturabestudeerde nonchalance — moeite die eruitziet als geen moeite
• arbejdsglædeplezier in je werk — werkplezier
• estrenariets nieuws voor het eerst dragen of gebruiken
• mamihlapinatapaide blik tussen twee mensen die allebei hopen dat de ander het initiatief neemt
• noflikbehaaglijk, gezellig, op je gemak
• cafunézacht met je vingers door het haar van een geliefde gaan
• firgunoprechte, onbaatzuchtige blijdschap om het succes van een ander — het gunnen
• jayuseen grap die zó slecht is dat je er toch om moet lachen
• merakiiets doen met ziel, liefde en volle aandacht
• Kummerspeckde kilo's die je aankomt door eten uit verdriet
• gigilde bijna onbedwingbare drang om iets schattigs te knijpen
• yakamozde weerspiegeling van maanlicht op het water
• nunchihet vermogen de stemming in een ruimte aan te voelen en ernaar te handelen
• jugaadeen slimme, goedkope noodoplossing met wat voorhanden is
• abbioccode zware slaperigheid na een flinke maaltijd — de eetdip
• kalsarikännitthuis in je onderbroek drinken, zonder enig plan om nog weg te gaan

• dépaysementhet prettig-vreemde gevoel ergens niet thuis te zijn — ontheemding
• iktsuarpokhet ongeduldige naar-buiten-kijken of de bezoeker er al aankomt
• kuiergezellig bij iemand langsgaan en blijven hangen
• komorebizonlicht dat in vlekken door de bladeren valt
• utepilseen biertje buiten in de zon — het terrasbiertje
• frioleroiemand die het altijd koud heeft — een koukleum
• gluggaveður‘raamweer’: mooi om naar te kijken, te guur om in te zijn
• Schadenfreudeplezier om andermans ongeluk — leedvermaak

Deze woorden kun je altijd oefenen, los van het woord van de dag.

• aegyoje lief en kinderlijk schattig voordoen om in de smaak te vallen
• babbelaseen kater, de ochtend na te veel drank
• campanilismode trouw aan je eigen dorp of stad, met argwaan tegenover de buren
• ciotógeen linkshandige
• consuegrode vader van de man of vrouw met wie je kind getrouwd is
• cwtcheen knuffel die voelt als een veilige plek — en de veilige plek zelf
• desenrascançojezelf op het laatste moment uit een benarde situatie improviseren
• famadihanahet omkeren van de doden: voorouders opgraven, opnieuw inwikkelen en met hen feesten
• Feierabendhet moment dat het werk erop zit en de avond begint
• fernwehverlangen naar verre oorden, vertezucht
• gotong royongsamen de handen uit de mouwen steken voor de gemeenschap — burenhulp
• hiraethheimwee naar een thuis waar je niet naar terug kunt
• ho’oponoponohet familieberaad waarin ruzies worden uitgesproken, vergeven en afgesloten
• hoesikhet gezamenlijke etentje (en drinken) met het team na werktijd
• hyggeknusse, tevreden gezelligheid
• imieninyje naamdag: het feest op de dag van de heilige wiens naam je draagt
• jootha(eten, bestek, een glas) al door iemands mond aangeraakt, en daardoor onrein
• jua kalihet ambacht in de open lucht, buiten de officiële economie, en de mensen die het doen
• kolay gelsin‘moge het je makkelijk vallen’: wat je zegt tegen iemand die aan het werk is
• kuidaorejezelf aan lekker eten ruïneren, tot je erbij neervalt
• lagomniet te veel, niet te weinig — precies goed
• lusco-fuscohet schemeruur, als het licht tussen dag en nacht hangt
• madrugarheel vroeg opstaan, vóór zonsopgang
• mărțișorhet rood-witte gelukshangertje dat je op 1 maart geeft en draagt, voor een goede lente
• meltemide droge, harde noordenwind die 's zomers over de Egeïsche Zee waait
• mudikde jaarlijkse trek van de stad naar je geboortedorp aan het eind van de ramadan
• nam jaigulheid van het hart: uit jezelf geven en helpen, zonder dat iemand erom vraagt
• nemawashivooraf, één voor één, instemming regelen zodat de vergadering alleen nog bekrachtigt
• nhậusamen drinken met hapjes erbij, een avond lang, met vrienden of collega's
• pochemuchkaeen (kind) dat onophoudelijk ‘waarom?’ vraagt
• podstakannikde metalen houder met hengsel waarin je een heet theeglas vasthoudt
• rentréede terugkeer naar school en werk na de zomervakantie, en het begin van het nieuwe seizoen
• retrancadroge, dubbelzinnige ironie waarbij je nooit precies weet wat er bedoeld wordt
• saudadeeen weemoedig verlangen naar wat er niet meer is
• scarpetta(fare la scarpetta) met een stuk brood de laatste saus van je bord halen
• shinrin-yoku‘bosbaden’: bewust en traag in het bos zijn, voor lijf en hoofd
• sisustoïcijnse volharding als het erop aankomt
• sobremesablijven natafelen na het eten
• tamadade tafelpresident van een Georgisch feestmaal, die de toosts uitbrengt en de avond leidt
• tangping‘plat gaan liggen’: niet meer meedoen aan de ratrace en genoegen nemen met weinig
• tingobij iemand dingen ‘lenen’, één voor één, tot er niets meer over is
• toskaeen diepe, knagende zielepijn zonder duidelijke oorzaak
• trasnocharde hele nacht opblijven, niet naar bed gaan
• Treppenwitzhet gevatte antwoord dat je pas bedenkt als het gesprek al voorbij is
• tsundokugekochte boeken ongelezen laten opstapelen
• ubuntumenselijkheid tegenover anderen — “ik ben omdat wij zijn”
• Verschlimmbesserniets willen verbeteren en het daardoor juist erger maken
• ya'ni‘dat wil zeggen’, en in gesprek vooral een stopwoordje: ik bedoel, zeg maar
• yuanfende lotsverbondenheid die bepaalt wie je tegenkomt — en wie je kwijtraakt
• zerangslim en handig, met een randje sluwheid: iemand die altijd een weg vindt

Deze woorden speel je blind: zonder taal en zonder verhaal vooraf.

• aso ebide stof die familie en vrienden bij een feest allemaal dragen, zodat je ziet wie erbij hoort
• chatařeníhet weekendleven in je eigen huisje buiten de stad, met klussen en moestuin
• dadirridiep, geduldig luisteren — naar mensen, en naar het land
• disznótorde slachtdag met feestmaal, als familie en buren samen een varken slachten en verwerken
• dolce far nientehet zoete nietsdoen
• duendede huiver van echte bezieling — als kunst je bij de keel grijpt
• elinize sağlık‘gezondheid voor je handen’: dank en lof aan wie voor je kookte of iets voor je maakte
• fikade gezamenlijke koffiepauze, met iets zoets erbij
• flânerdoelloos door de stad slenteren om te kijken — flaneren
• grasse matinée(faire la grasse matinée) uitslapen en lekker lang blijven liggen
• gurshaiemand uit liefde of gastvrijheid een hap met je hand voeren
• hanamisamen naar de kersenbloesem kijken, picknick erbij
• jeongde stille band die langzaam groeit tussen mensen — genegenheid
• jokamiehenoikeushet recht van iedereen om vrij door de natuur te trekken, ook over andermans grond
• Kabelsalateen warboel van in elkaar gedraaide kabels en snoeren
• keyifloom welbehagen — genieten van het moment, nergens om
• kiligvlinders in je buik — de kriebels van prille verliefdheid
• koumbarosde getuige bij je huwelijk, vaak ook peetoom van je eerste kind, en daarmee familie voor het leven
• lakouhet familie-erf: huisjes van één uitgebreide familie rond een gedeelde binnenplaats
• magari‘was het maar waar’, en in een andere zin gewoon: misschien
• mångatade streep maanlicht over het water, als een straat naar de maan
• mokitade waarheid die iedereen kent en niemand uitspreekt
• myötähäpeäplaatsvervangende schaamte — kromme tenen om een ander
• nazarhet boze oog: een afgunstige blik die onheil brengt
• ngabuburitde tijd doden in het laatste uur voor het breken van het vasten
• ngalor-ngidulkletsen over van alles en niks, alle kanten op
• otsukaresama‘je bent (eervol) moe’: dank en erkenning voor iemands inspanning, als groet op het werk
• påleggalles wat je op brood legt — beleg
• pana po’oop je hoofd krabben om je iets te herinneren
• pasalubonghet cadeautje dat je van een reis meebrengt voor wie thuis op je wachtte
• pixapinsspottend voor de stedeling die in het weekend de natuur in trekt
• ppalli-ppalli‘snel-snel’: de Koreaanse haast, alles meteen en liefst gisteren
• promajatocht door open ramen of deuren, op de Balkan gevreesd als ziekmaker
• puente(hacer puente) een losse werkdag vrij nemen tussen een feestdag en het weekend
• retrouvaillesde vreugde van het weerzien na lange tijd
• saideirahet allerlaatste drankje voor je naar huis gaat
• shemomedjamo‘ik at het per ongeluk helemaal op’ — je overeten omdat het te lekker was
• Sitzfleischhet vermogen om te blijven zitten tot het werk af is — zitvlees
• śmigus-dyngushet Poolse paasmaandagfeest waarop iedereen elkaar met water natgooit
• stamzomaar, zonder reden; en na een plagerij: grapje
• tahdigde knapperige, goudbruine rijstkorst onderin de pan
• tartlede hapering als je iemand wilt voorstellen en de naam kwijt bent
• thinnaide verhoogde stenen zitbank aan de voorgevel van een Tamil-huis, voor buren en voorbijgangers
• tsavt tanem‘laat mij je pijn wegnemen’: een tedere aanspreking, zoiets als lieverd
• tūrangawaewae‘een plek om te staan’: de grond waar je bij hoort en waar je recht van spreken hebt
• txokoeen Baskische eetclub met eigen keuken, waar leden voor elkaar koken
• Vorfreudede vreugde vóóraf — voorpret
• wabi-sabischoonheid van het onvolmaakte, het vergankelijke
• xiaoquexingeen klein maar zeker geluk: het plezier van gewone, kleine dingen
• þetta reddast‘het komt wel goed’: het rotsvaste vertrouwen dat alles op z'n pootjes terechtkomt